കൗമാര മനസ്സും ഡിജിറ്റൽ ലിറ്ററസിയും

 ബ്രേക്കില്ലാത്ത റേസ് കാറുകൾ: സോഷ്യൽ മീഡിയയും കൗമാര മനസ്സും

"യൂട്യൂബ് ഷോർട്ട്സ് അങ്ങേയറ്റം അടിമപ്പെടുത്തുന്ന ഒന്നാണ്... ചുറ്റുമുള്ളതൊക്കെ മറന്നുപോകുന്ന വിധത്തിൽ അത് എന്നെ പിടിച്ചുനിർത്തുന്നു." — റട്‌ഗേഴ്‌സ് സർവകലാശാലയിലെ 'ടീൻസ്, ഫാമിലി, ആൻഡ് ടെക്നോളജി ലാബിൽ' നടന്ന ഗവേഷണത്തിൽ പങ്കെടുത്ത പതിമൂന്നുകാരിയായ മെറിലിന്റെ വാക്കുകളാണിത്. നമ്മുടെ വീടുകളിലെ കൗമാരക്കാരോട് സംസാരിച്ചാലും കേൾക്കാനാകുക ഇതേ പ്രതികരണങ്ങൾ തന്നെയാവും.

കൗമാരക്കാരെയും കുട്ടികളെയും മണിക്കൂറുകളോളം സ്ക്രീനിൽ തളച്ചിടാൻ പാകത്തിൽ 'ഇൻഫിനിറ്റ് സ്ക്രോളിംഗ്' പോലുള്ള സവിശേഷതകൾ ബോധപൂർവം രൂപകൽപ്പന ചെയ്തതിനെതിരെ മെറ്റ (Meta) കമ്പനിക്കെതിരെ ലോകമെമ്പാടും നിയമനടപടികൾ കടുക്കുകയാണ്. അമേരിക്കയിലെ 40-ലധികം സംസ്ഥാനങ്ങളിലെ അറ്റോർണി ജനറൽമാർ സംയുക്തമായി ഫയൽ ചെയ്ത കേസും, അതിനെത്തുടർന്നുണ്ടായ 17.1 ബില്യൺ ഡോളറിന്റെ ഒത്തുതീർപ്പ് ചർച്ചകളും വലിയ തലക്കെട്ടുകളായി മാറി. എന്നാൽ ഇത്തരം വമ്പൻ കോർപ്പറേറ്റ് വാർത്തകൾക്കുമപ്പുറം, ഈ പ്രശ്നത്തിന്റെ യഥാർത്ഥ കേന്ദ്രബിന്ദുവായ കൗമാരക്കാരുടെ സ്വന്തം അനുഭവങ്ങളും അവരുടെ മാനസിക വ്യാപാരങ്ങളും ഇപ്പോഴും പൊതുവേദികളിൽ വേണ്ടത്ര കേൾക്കപ്പെടുന്നില്ല.

എന്തുകൊണ്ടാണ് കോടതികളും സമൂഹവും തിരിഞ്ഞത്?

കൗമാരക്കാരെ ആകർഷിക്കുന്ന രൂപകൽപ്പനകൾ അവരുടെ മാനസികാരോഗ്യത്തെ തകർക്കുന്നുവെന്നും കടുത്ത വിഷാദം, ഉറക്കക്കുറവ്, അപകർഷതാബോധം എന്നിവയിലേക്ക് തള്ളിവിടുന്നുവെന്നും കമ്പനിയുടെ സ്വന്തം ആഭ്യന്തര പഠനങ്ങളിൽ തെളിഞ്ഞിട്ടും അത് രക്ഷിതാക്കളിൽ നിന്ന് മറച്ചുവെച്ചു എന്നതാണ് മെറ്റയ്‌ക്കെതിരെയുള്ള പ്രധാന ആരോപണം. 1990-കളിൽ പുകയില കമ്പനികൾക്കെതിരെ (Big Tobacco) ഉയർന്നുവന്ന ജനരോഷത്തിന് സമാനമായ ഒരു സ്ഥിതിവിശേഷമാണിത്. സ്കൂൾ ബോർഡുകളും രക്ഷിതാക്കളും ചേർന്ന് നടത്തിയ വലിയ നിയമപോരാട്ടങ്ങൾ ഇന്ന് ആഗോളതലത്തിൽ തന്നെ സോഷ്യൽ മീഡിയ പ്ലാറ്റ്‌ഫോമുകളിൽ കൗമാരക്കാർക്കായി കർശന നിയന്ത്രണങ്ങൾ കൊണ്ടുവരാൻ കമ്പനികളെ നിർബന്ധിതരാക്കിയിരിക്കുന്നു.

ബ്രേക്കുകൾ നിർമ്മാണത്തിലിരിക്കുന്ന ഒരു 'റേസ് കാർ'

എന്നാൽ സാങ്കേതികവിദ്യയുടെ കുറ്റങ്ങൾ മാത്രം നിരത്തുന്ന ചർച്ചകൾ യഥാർത്ഥ പ്രശ്നത്തെ കാണാതെ പോകുന്നു. വികാസ മനഃശാസ്ത്രം (Developmental Psychology) കൗമാരക്കാരുടെ തലച്ചോറിനെ ഉപമിക്കുന്നത് "വളരെ വേഗത്തിൽ പായുന്ന, എന്നാൽ ബ്രേക്കുകൾ പൂർണ്ണമായും സജ്ജമാകാത്ത ഒരു റേസ് കാറി"നോടാണ്.

ജീവിതത്തിന്റെ മറ്റേതൊരു ഘട്ടത്തേക്കാളും വേഗത്തിൽ കാര്യങ്ങൾ ഗ്രഹിക്കാൻ ഈ പ്രായത്തിൽ തലച്ചോറ് സജ്ജമാണ്. എന്നാൽ അതേസമയം തന്നെ, എന്താണ് ആദ്യം ചെയ്യേണ്ടത്, എവിടെയാണ് നിർത്തേണ്ടത് എന്ന് ആസൂത്രണം ചെയ്യാനുള്ള വിവേചനശേഷി (ബ്രേക്കിംഗ് സിസ്റ്റം) സാവധാനത്തിലാണ് രൂപപ്പെടുന്നത്. പെട്ടെന്ന് ആനന്ദം നൽകുന്ന കാര്യങ്ങളോട് (rewards) വേഗത്തിൽ ആകർഷിക്കപ്പെടുന്ന പ്രായമാണിത്. ഇന്നത്തെ അൽഗോരിതങ്ങൾ കൃത്യമായി വിനിയോഗിക്കുന്നത് ഈ ദൗർബല്യത്തെയാണ്. 15-ഉം 30-ഉം സെക്കൻഡുകൾ മാത്രമുള്ള റീലുകളിലൂടെ ഇടവേളകളില്ലാതെ സന്തോഷം നൽകപ്പെടുമ്പോൾ, 'ബ്രേക്ക്' ഇല്ലാത്ത കൗമാര മനസ്സ് അതിൽ എളുപ്പം കുടുങ്ങിപ്പോകുന്നു.

വിരസതയും ഡിജിറ്റൽ സ്കോർബോർഡുകളും

കൗമാരക്കാർ ഫോണിലേക്ക് നിരന്തരം കണ്ണുനട്ടിരിക്കുന്നതിന് പിന്നിൽ പ്രധാനമായും രണ്ട് ഘടകങ്ങളാണുള്ളത്:

വിരസത (Boredom): മുതിർന്നവരുടെ നിയന്ത്രണങ്ങളിൽ നിന്ന് സ്വതന്ത്രമാകാൻ കൊതിക്കുന്ന പ്രായമാണിത്. എന്നാൽ യഥാർത്ഥ ജീവിതത്തിലെ പരിമിതികൾ കാരണം, ഏകാന്തതയിൽ നിന്നും ബോറടിയിൽ നിന്നും രക്ഷപ്പെടാൻ ചെറിയൊരു ശ്രദ്ധതിരിക്കൽ തേടിയാണ് അവർ ആപ്പ് തുറക്കുന്നത്. ഒടുവിൽ മണിക്കൂറുകളോളം ആ സ്ക്രോളിംഗിൽ തളച്ചിടപ്പെടുന്നു.

സോഷ്യൽ സ്കോർബോർഡുകൾ: ഇൻസ്റ്റാഗ്രാമിലെയും സ്നാപ്ചാറ്റിലെയും ലൈക്കുകളും ഫോളോവേഴ്‌സിന്റെ എണ്ണവും ഓരോ സൗഹൃദത്തെയും ഒരു 'സ്കോർബോർഡ്' പോലെ മാറ്റുന്നു. കൂട്ടുകാർക്കിടയിൽ തഴയപ്പെടുമോ എന്ന ഭയം അവരിൽ കടുത്ത സമ്മർദ്ദമുണ്ടാക്കുന്നു. ഓസ്‌ട്രേലിയയിൽ നടത്തിയ പഠനത്തിൽ കുട്ടികൾ തുറന്നുപറഞ്ഞത് ഇതാണ്: "ഞങ്ങളുടെ കൂട്ടുകാരിലെ 70 ശതമാനം പേരെങ്കിലും സോഷ്യൽ മീഡിയ വിട്ടാൽ മാത്രമേ ഞങ്ങളും അത് നിർത്താൻ തയ്യാറുള്ളൂ."

കൗമാരം വെറും ഇരകളല്ല; അവർ ചെറുത്തുനിൽക്കുന്നുമുണ്ട്

ഈ ചർച്ചകളിൽ ഏറ്റവും പ്രതീക്ഷ നൽകുന്ന കാര്യം കൗമാരക്കാർ കേവലം നിസ്സഹായരായ ഇരകൾ മാത്രമല്ല എന്നതാണ്. സ്വന്തം ചിന്തകളെ സ്വയം തിരിച്ചറിയാനുള്ള കഴിവ് (Metacognition) ഉപയോഗിച്ച് പല കുട്ടികളും ഈ മാധ്യമക്കടലിനെതിരെ ചെറിയ തടസ്സങ്ങൾ (micro-frictions) സ്വയം സൃഷ്ടിക്കുന്നുണ്ട്:

നിരന്തരം ആളുകളെ ബോധ്യപ്പെടുത്തേണ്ടി വരുന്ന സോഷ്യൽ പ്ലാറ്റ്‌ഫോമുകളിൽ നിന്ന് ഒഴിഞ്ഞ്, പിന്ററെസ്റ്റ് (Pinterest) പോലുള്ള ശാന്തമായ ഇടങ്ങളിലേക്ക് പലരും മാറുന്നു.

ശ്രദ്ധ ചിതറിക്കുന്ന റീലുകൾക്ക് പകരം സംഗീതത്തിലേക്ക് (Music streaming) ശ്രദ്ധ തിരിക്കുന്നു.

പരീക്ഷാ സമയത്തോ മടുപ്പ് തോന്നുമ്പോഴോ ഫോണിൽ നിന്ന് സോഷ്യൽ മീഡിയ ആപ്പുകൾ സ്വയം അൺഇൻസ്റ്റാൾ ചെയ്തുവെക്കുന്നു.

പ്ലാറ്റ്‌ഫോമുകൾ തങ്ങളുടെ ശ്രദ്ധ മോഷ്ടിക്കാൻ ശ്രമിക്കുമ്പോഴും, സ്വന്തം ആത്മനിയന്ത്രണവും സ്വാതന്ത്ര്യവും (Teen Agency) വീണ്ടെടുക്കാൻ കൗമാരക്കാർ അവരുടേതായ രീതിയിൽ നടത്തുന്ന നിശബ്ദ ചെറുത്തുനിൽപ്പുകളാണിവ.

മുതിർന്നവർക്ക് എന്ത് ചെയ്യാനാകും?

കുട്ടികളുടെ കയ്യിൽ നിന്ന് ഫോണുകൾ ബലമായി പിടിച്ചുവാങ്ങുന്നതിലോ കർശനമായ വിലക്കുകൾ ഏർപ്പെടുത്തുന്നതിലോ മാത്രം ഒതുങ്ങുന്നതല്ല ഇതിന്റെ പരിഹാരം. സാങ്കേതികവിദ്യയെക്കാളേറെ, അത് ഉപയോഗിക്കുന്ന പ്രായത്തിന്റെ സവിശേഷതകളാണ് നാം മനസ്സിലാക്കേണ്ടത്. വിലക്കുകളേക്കാൾ ഉപരിയായി, ഈ അൽഗോരിതങ്ങൾ എങ്ങനെയാണ് തങ്ങളുടെ ശ്രദ്ധയും തീരുമാനങ്ങളെയും സ്വാധീനിക്കുന്നത് എന്ന് സ്വയം തിരിച്ചറിയാൻ (Digital Literacy) കുട്ടികളെ പ്രാപ്തരാക്കുകയാണ് വേണ്ടത്. സ്വന്തം ബ്രേക്കുകൾ വിവേകത്തോടെ ഉപയോഗിക്കാൻ അവർ പഠിക്കട്ടെ; ആ യാത്രയിൽ ഒപ്പം നിൽക്കുന്ന വിശ്വസ്തരായ വഴികാട്ടികളാവുക മാത്രമാണ് മുതിർന്നവർക്ക് ചെയ്യാനുള്ളത്.

നിങ്ങളുടെ അനുഭവങ്ങൾ പങ്കുവെക്കൂ:

നിങ്ങളുടെ വീട്ടിലെ കൗമാരക്കാരുടെ സോഷ്യൽ മീഡിയ ശീലങ്ങളെ നിങ്ങൾ എങ്ങനെയാണ് നിരീക്ഷിക്കുന്നത്? കർശനമായ നിയന്ത്രണങ്ങളാണോ, അതോ തുറന്ന സംഭാഷണങ്ങളും ഡിജിറ്റൽ അവബോധവുമാണോ അവരെ കൂടുതൽ സഹായിക്കുന്നത്? നിങ്ങളുടെ അഭിപ്രായങ്ങളും അനുഭവങ്ങളും താഴെ കമന്റിൽ പങ്കുവെക്കുമല്ലോ.

വിവരങ്ങൾക്ക് കടപ്പാട് (Sources):

​പ്രധാന ലേഖനം: 'Teen agency beyond Meta’s reckoning' — നിഖില നടരാജൻ, ദി ഹിന്ദു (The Hindu), തീയതി: സെപ്റ്റംബർ 8, 2026.

​വാർത്താ റിപ്പോർട്ട്: 'Dozens of U.S. states sue Meta over youth mental health crisis', ദി ഹിന്ദു (The Hindu), തീയതി: ഒക്ടോബർ 25, 2023.

​വിശകലനം: 'The Social Trap: Big Tech and Algorithms', ഫ്രണ്ട്‌ലൈൻ (Frontline) മാഗസിൻ, വോളിയം 40, ലക്കം 23 (നവംബർ 17, 2023).

Thanks for reading

ഡി-മിത്ര (D-MITRA) - സാങ്കേതികവിദ്യ ലളിതമായും അനായാസമായും ഏവരിലേക്കും.

Visit our Instagram Page  | Facebook

നമുക്ക് ഒന്നിച്ച് ഒരു ഡിജിറ്റൽ സജ്ജമായ സമൂഹം കെട്ടിപ്പടുക്കാം!നിങ്ങൾ ഒരു സ്കൂളോ, കോളേജോ, പേരെന്റ്സ് അസോസിയേഷനോ, ലൈബ്രറിയോ അതോ മറ്റേതെങ്കിലും സാമൂഹിക സംഘടനയോ ആകട്ടെ, നിങ്ങളുടെ ആവശ്യങ്ങൾക്ക് അനുയോജ്യമായ പ്രോഗ്രാമുകൾ ഡി-മിത്ര ഒരുക്കി നൽകുന്നു.

Powered By Celarez Digital | Webste